Βασιλική Μελισσουργού – Όταν οι Κυκλάδες δημιουργούν

Βασιλική Μελισσουργού – Όταν οι Κυκλάδες δημιουργούν

Όσο πιο άγονα και βραχώδη είναι τα νησιά των Κυκλάδων, τόσο πιο γόνιμοι και δημιουργικοί ανέκαθεν ήταν οι Κυκλαδίτες. Ίσως να οφείλεται στο αγνό, καθάριο κι έντονο φως που σκεπάζει τα πάντα και στο ιώδειο μαζί με το ανοιχτό γαλάζιο θάλασσας και ουρανού που γεννούν, αλλά και διαμορφώνουν ανθρώπους ελεύθερους, με ψυχές πρόσχαρες και αιώνια παιδικές. Ανθρώπους που μπορεί να παλεύουν για τα προς το ζην, αλλά δεν το βάζουν κάτω. Οι χοροί και τα τραγούδια των Κυκλάδων είναι σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ελληνικά, το αντίθετο άκρο, ήτοι διασκεδαστικά και όχι μοιρολόγια. Ως επί το πλείστον και η ποίησή τους είναι γεμάτη έρωτα και όνειρα. Με μεγάλη μας χαρά, συναντήσαμε το νέο αίμα της ναξιώτικης και δη κυκλαδίτικης ποίησης, την διδα Βασιλική Μελισσουργού, η οποία μετράει ήδη δύο πανέμορφες ποιητικές συλλογές και γράφει αυτό τον καιρό την τρίτη. Μπορεί να έχει μεγαλώσει και να ζει στην Αθήνα, το dna της όμως γράφει «Αιγαίο»! Είχαμε διαβάσει ποίησή της, μας είχε αφήσει καλές εντυπώσεις, αλλά απέμενε να γνωρίσουμε και τον άνθρωπο πίσω από τους στίχους. Μας χαροποίησε ιδιαίτερα το ότι ανακαλύψαμε ένα μεστό και φιλοσοφημένο άτομο, ενημερωμένο, αλλά ταυτόχρονα ευαίσθητο και ρομαντικό. Συμφωνήσαμε 100% μαζί της σε ότι αφορά την ερμηνεία της οικονομικής κρίσης κι ενθουσιαστήκαμε με τις απόψεις της για το χρίσμα της πολιτιστικής πρωτεύουσας που διεκδικεί η Σύρος. Κυρίες και κύριοι, οι Κυκλάδες συνεχίζουν να γράφουν ποίηση και να γεννούν εικόνες και ιδέες. Ιδού, μια άξια νέα εκπρόσωπός τους, η Βασιλική Μελισσουργού.


10510288_1535674166660354_422013787_nΠοια είναι η Βασιλική Μελισσουργού; Πες μας δυο λόγια για τον εαυτό σου.

Η Βασιλική… είναι ψυχή που ταξιδεύει κυριολεκτικά και μεταφορικά, γνωρίζει νέους τόπους και νέους πολιτισμούς, συναντά τη χαρά, την ελπίδα, τον πόνο, τον άνθρωπο. Ασυμβίβαστη και ρομαντική. Γνωστή αλλά και άγνωστη, ανθρώπινη, εντελώς ανθρώπινη και παρά πολύ αυθόρμητη.

Κατάγεσαι από τη Νάξο. Τι σημαίνει η Νάξος για σένα και πώς σε επηρέασε ως τώρα στη ζωή σου;

Ο πατέρας μου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Νάξο και πιο συγκεκριμένα σε ένα από τα υπέροχα ορεινά χωριά της, την Κεραμωτή. Έχω πολύ όμορφες αναμνήσεις από το νησί, έχω περάσει πολλά καλοκαίρια εκεί και πολλοί συγγενείς μου παραμένουν μόνιμα. Οι νησιώτες, γενικώς, είναι καλοί άνθρωποι. Για μένα οι γνήσιοι νησιώτες κουβαλάνε μια όμορφη τρέλα και έχουν καλή καρδιά και υπέροχο χαμόγελο. Αυτά πήρα από τον πατέρα μου, από το νησί μου, και είμαι υπόχρεη και περήφανη που στο αίμα μου τρέχει ο αέρας της Ναξιάς, όπως τη λέω εγώ. Και μην ξεχνάς, η Πορτάρα είναι ανοιχτή και φυσάει πολύ! Θα μου επιτρέψεις να αφιερώσω ένα ποίημα που έγραψα για το νησί μου και για τους εκεί συγγενείς:

Ταξίδι για Νάξο

Ταξίδι για Νάξο ώρα εννέα.
Η θάλασσα αγριεύει
τα κύματα λυσσομανούν
και το θεριό χορεύει.
Κάθισα στο κατάστρωμα
σε πλαστική καρέκλα,
δίπλα τρεπόταν σε φυγή
μια όμορφη γυναίκα.
Μου είπε την παρέα της
αν θέλω να την έχω,
της είπα ό,τι επιθυμεί
και μονή μου αντέχω.
Το πλοίο άφηνε γραμμή
τον Πειραιά ξεχνούσε
και η γυναίκα πλάι μου
στιγμή δεν σταματούσε.
Πέρασε η ώρα,
δώδεκα
και κόντευα να φτάσω
την Νάξο την πατρίδα μου
ποτέ δεν θα ξεχάσω.
(28/5/2013)

Η Νάξος, για μένα, είναι το «άναμμά μου» και πάντα θα καίει μέσα μου.

Ποια ήταν η γενεσιουργός αιτία της επιθυμίας σου να εκφραστείς μέσω της ποίησης;

Θυμάμαι στο Λύκειο, στην Δευτέρα, είχα μια πολύ καλή φιλόλογο, αν δεν με απατά η μνήμη πρέπει στο επίθετο να την λέγανε Νίκα. Κάναμε το ακόλουθο ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη:

Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες.
Ο άνεμος, όταν περνάει,
στίχους, ήχους παράφωνους ξυπνάει
στις χορδές που κρέμονται σαν καδένες.

Είμαστε κάτι απίστευτες αντένες.
Υψώνονται σα δάχτυλα στα χάη,
στην κορυφή τους τ’ άπειρο αντηχάει,
μα γρήγορα θα πέσουνε σπασμένες.

Είμαστε κάτι διάχυτες αισθήσεις,
χωρίς ελπίδα να συγκεντρωθούμε.
Στα νεύρα μας μπερδεύεται όλη η φύσις.

Στο σώμα, στην ενθύμηση πονούμε.
Μας διώχνουνε τα πράγματα, κι η ποίησις
είναι το καταφύγιο που φθονούμε.

Η καθηγήτρια, μας είχε πει να δώσουμε ανάλυση του παραπάνω ποιήματος και όταν γύρισα σπίτι και άρχισα να το διαβάζω και να το αναλύω (κατά την προσωπική μου άποψη), εκεί ερωτεύτηκα την ποίηση. Έκτοτε, αναζητούσα τη φλόγα της σε κάθε μου βήμα. Φυσικά δεν έγραφα ποίηση από τα 16 μου χρόνια αλλά διάβαζα ό,τι έβρισκα σχετικό με ποίηση. Στα 19 μου άρχισα να γράφω στίχους τραγουδιών, αλλά θεώρησα πως δεν ήταν κάτι το ιδιαίτερο κι έτσι σταμάτησα να γράφω. Στα 33 μου υπήρξε στη ζωή μου κάποιος άνθρωπος που με πόνεσε πολύ και, εξαιτίας αυτού, άρχισα να εκφράζω τα συναισθήματά μου και τα βιώματα μου στο χαρτί. Αμέσως, όλο αυτό, μου βγήκε σε μορφή στίχων. Έτσι ξεκίνησα και η γενεσιουργός αιτία ήταν ο πόνος και τα συναισθήματα που μου δημιούργησε αυτή η σχέση μου.

ΜέλισσαΚαι ξαφνικά, πρώτη ποιητική συλλογή με τίτλο «Εγώ, η μέλισσα». Αποκρύπτει στοιχεία του χαρακτήρα σου, είναι απλά λογοπαίγνιο με βάση το επίθετό σου ή ήθελες να καταδείξεις κάτι ιδιαίτερο;

Έρχεται η πρώτη μου συλλογή, «Εγώ, η μέλισσα», που είναι αυτοέκδοση. Συμπεριλαμβάνει τα πρώτα 33 ποιήματα που έγραψα, χωρίς επεξεργασία. Είναι ατόφια, ακριβώς όπως μου ήρθαν στο μυαλό. Υπάρχει, σε αυτή την ποιητική μου συλλογή, ένα ποίημα που έχει τον ομώνυμο τίτλο «Εγώ, η μέλισσα» και αναφέρεται στον κύκλο και στη ζωή μιας μέλισσας, εκ πρώτης όψεως. Πέρα όμως από αυτό, είναι, μακράν, ένα λογοπαίγνιο με βάση το επίθετό μου.

H ποίηση τι σημαίνει για σένα; Ποια είναι η γνώμη σου για τα ποιητικά πράγματα της σύγχρονης Ελλάδας, μιας που πλέον είναι πολύ ευκολότερο κάποιος να δημοσιεύσει τα ποιήματά του (διαδίκτυο, e-books, αυτοεκδόσεις κλπ). Ανέβηκε το επίπεδο ή πλέον έχουμε γενικότερα ποίηση του σωρού και είναι δυσκολότερο να ανακαλύψεις τα διαμάντια;

Ποίηση. Λέξεις, στιγμές , εικόνες. Ντυμένη και ξεγυμνωμένη στις ψυχές μας. Έρωτα για ζωή, για μυστήριο, για το αύριο. Εκεί, συναντάμε εμάς και τους άλλους, το γνωστό και το άγνωστο. Η ποίηση στάζει λέξεις, ποτίζει την ύπαρξή μας, μας ανακαλύπτει και την ανακαλύπτουμε. Οι ποιητές είναι πλάσματα ανθρώπινα μεν, αλλά με την υπόσταση ανέμου. Ονειρικά και ονειρευάμενα. Σκληρά μα και τόσο απαλά. Όμορφα όμως. Μόνο όμορφα. Με μάτια υγρά που κοιτούν στο πουθενά και στο παντού. Ποίηση είμαστε όλοι, βρίσκεται παντού, όπου και να αφήσεις το βλέμμα.

Η ποίηση του σήμερα είναι συνέχεια του χθες, όχι όμως σε όλες τις περιπτώσεις. Δεν έχει, σε μεγάλο της βαθμό, ομοιοκαταληξία και πολλές φορές δεν έχει ούτε μέτρο. Νομίζω όμως πως, πλέον, είναι μια πραγματικότητα ότι ο ελεύθερος στίχος είναι περισσότερο διαδεδομένος.

Στην εποχή μας είναι ευκολότερο κάποιος να δημοσιεύσει ποίηση μέσω της τεχνολογίας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όποιος δημοσιεύει ποιήματα χρίζεται αυτόματα και ποιητής. Αλίμονό μας! Θα σηκωθούν τα κόκκαλα των τεράστιων ποιητών να μας φάνε! Υπάρχουν βέβαια κάποιοι που γράφουν πολύ αξιόλογη ποίηση, για τα δικά μου γούστα και κριτήρια. Οι εποχές έχουν αλλάξει, οπότε θα ήταν άδικο να συγκρίνουμε την ποίηση του τότε με το τώρα. Είναι, σαφώς, δύσκολο να βρεις διαμάντια μέσα στο σωρό αλλά μην ξεχνάμε ότι τα διαμάντια τα ξεχωρίζουν με το κόσκινο. Υπάρχουν πάντως δυνατές ψυχές και μυαλά, ακόμα και στις μέρες μας. Για μένα ο ποιητής πρέπει να έχει «Ψυχάρα», αλλιώς είναι μόνο γραφιάς. Γιατί «ποιητής», σημαίνει τρόπος ζωής.

Τι αξίζει και τι δεν αξίζει, θα το δείξει ο χρόνος γιατί μην ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα όλα πληρώνονται και όλα προωθούνται υποχθόνια και, δυστυχώς, η ποίηση δεν είναι έξω απ’ όλο αυτό. Πολλοί γίνονται γνωστοί γιατί, πολύ απλά, τους προωθεί το σύστημα, όπως λένε. Τέλος, η ποίηση, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι μόνο ατάκες. Νομίζω ότι μερικοί μπερδεύονται.

10501332_1535674673326970_1605602620_nΔεύτερη συλλογή με τίτλο «Το λευκό και οι αποχρώσεις του». Πιο ώριμη αυτή η προσπάθεια; Ανάλυσέ μας τις σκέψεις σου όταν τις αποτύπωνες στο χαρτί.

Λίγο πιο ώριμη, ναι. Βέβαια ζω και αυτό σημαίνει εξελίσσομαι και ταυτόχρονα κάνω και λάθη. Το να αποτυπώνω στο χαρτί, πλέον, είναι ανάγκη, τόσο ανάγκη όσο το πόσιμο νερό. Για «Το λευκό και οι αποχρώσεις του», μου έχουν πει πολύ όμορφα λόγια. Διαπραγματεύεται τον έρωτα και για μένα έρωτας είναι Όλα! Άρα μιλάει για πολλά. Γελά, κλαίει, ερωτεύεται και αισθάνεται αυτή η συλλογή. Λέω στην αρχή του βιβλίου:

«Αν ο έρωτας είναι λευκός τότε όλα τα χρώματα βάφουν πάνω του. Άρα ο έρωτας είναι αγνός… Εμείς;»

Ήταν μια δουλειά που έπρεπε να βγει από μέσα μου και που ένιωθα την ανάγκη να εκδοθεί. Έτσι και έπραξα.

Θα μας επιτρέψεις να ρωτήσουμε κάτι πολύ ειδικό, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι. Ένας άνθρωπος του πνεύματος, πώς βιώνει την οικονομική κρίση; Αν μπορούσες να επηρεάσεις τις εξελίξεις, τι θα έκανες;

Ένας άνθρωπος του πνεύματος έχει, θα έλεγα, τις ίδιες ανάγκες με όλους. Έχει λογαριασμούς, δάνεια, υποχρεώσεις. Γενικώς, είμαι αντιδραστικός άνθρωπος, είμαι θυμωμένη για την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας, πολύ θυμωμένη. Μας έχουν κόψει τα φτερά και κυρίως στους ανθρώπους που είχαν όνειρα και όρεξη για δημιουργία. Η γενιά μας πληρώνει αμαρτίες και το χείριστο είναι ότι το δέχεται και δεν κάνει τίποτα γι’ αυτό. Κατά κάποιο τρόπο φέρονται σαν να είναι όλοι βολεμένοι. Δεν βλέπω να υπάρχει αντίδραση στο κακό που μας έχει βρει. Όταν το 85% των νέων είναι «ικανοποιημένοι άνεργοι» και αρέσκονται στο 10ευρω που θα τους δώσει ο παππούς και η γιαγιά και κάθονται τέσσερις ώρες στην καφετέρια με έναν καφέ… τι αλλαγές να περιμένεις; Γιατί δεν ξεσηκώνονται να διεκδικήσουν αυτά που τους αντιστοιχούν; Κι απ’ την άλλη, όταν βλέπεις ανθρώπους που μπορεί να έχουν βγάλει ακόμα και σχολές αλλά, στην ουσία, είναι απαίδευτοι πώς περιμένεις να πάει προς στο καλύτερο αυτή η χώρα; Έχω ταξιδέψει πολύ και πίστεψέ με, πως θέλουμε και τα παθαίνουμε.

ΒασιλικήΑν, προσωπικά, μπορούσα να επηρεάσω τις εξελίξεις, θα ήθελα να είχα ένα μαγικό ραβδάκι και να έκανα τους Έλληνες να μην σκέφτονται τόσο το «Εγώ», αλλά να κοίταζαν το « Εμείς», το «Αύριο» και το «Μαζί». Μα και χωρίς αυτό το μαγικό ραβδάκι, προσπαθώ, με όσα νέα παιδιά κάνω παρέα, να μιλώ για την ανάγκη της παιδείας, της σωστής κρίσης, του προσωπικού αγώνα. Γιατί, το μέλλον βρίσκεται όχι μόνο στις δικές μας τωρινές πράξεις, μα κυρίως βρίσκεται στις νεότερες γενιές.

Δυστυχώς, όταν σκέφτομαι τους πολιτικούς στην Ελλάδα έρχεται στο μυαλό μου η παροιμία που λέει «δώσε θάρρος στον χωριάτη να σου ανέβει στο κρεβάτι». Δεν θέλω, όμως, να μιλώ για καταστάσεις που δεν έχω πλήρη γνώση επειδή, πιστεύω, ότι εμείς, ο λαός, δεν τα ξέρουμε όλα, δεν γνωρίζουμε και ίσως ποτέ δεν μάθουμε όλες τις λεπτομέρειες των παιχνιδιών που παίζονται πίσω από την πλάτη μας. Βλέπουμε πως ακόμα και για την Ιστορία ο καθένας λέει τα δικά του. Λυπάμαι, πάντως, όχι τόσο για τα όνειρά μας τα ξεχασμένα, αλλά για το αίμα που έχυσαν οι προγονοί μας για την πατρίδα. Κι είναι κρίμα, γιατί ο τόπος μας είναι ένας παράδεισος που έχει πολύ πλούτο και σε φυσικούς πόρους μα και σε μυαλά. Ας μη περιμένουμε να μας σώσει κάποιος. Ας σώσουμε, επιτέλους, εμείς ό,τι μας έχει απομείνει.

Επιστρέφοντας στις Κυκλάδες, ας πάμε στην πρωτεύουσά τους, τη Σύρο, η οποία επιθυμεί να πάρει το χρίσμα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για το 2021. Αν αυτό συμβεί, καταλυτικό ρόλο θα παίξουν και τα υπόλοιπα Κυκλαδονήσια. Το νησί σου, τι θα μπορούσε να προσφέρει;

Ελπίζω και εύχομαι η Σύρος να χριστεί Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2021. Είναι ένα ξεχωριστό νησί, πανέμορφο, με όμορφους ανθρώπους και θαυμάσιες παραλίες και γωνιές. Κατά την άποψή μου, είναι διαφορετική από τις υπόλοιπες Κυκλάδες. Όπως διαφορετική είναι και η Νάξος, οπότε έχουμε δυο ξεχωριστά διαμάντια. Ακούγονται, πάντως, πολλά μέρη της Ελλάδας που διεκδικούν τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Αν συμβεί αυτό για την Σύρο, πιστεύω πως καταλυτικό ρόλο θα παίξει όλο το σύμπλεγμα των Κυκλάδων και πόσο μάλλον η Νάξος που είναι και το μεγαλύτερο νησί . Η Νάξος και όλα τα νησιά θα πρέπει να προσφέρουν στήριξη και να αφήσουν στην άκρη τους όποιους ανταγωνισμούς. Συγκεκριμένα, μπορούν να γίνουν εκδηλώσεις πολιτιστικές σε συνεργασία με τα πολιτιστικά της Σύρου, προσφορές σε ξενοδοχεία και μαγαζιά και μη ξεχνάμε και τη μεγάλη δύναμη που έχει ο εθελοντισμός για όποιου είδους βοήθεια μπορεί να χρειαστεί.

Ως κατακλείδα, θα θέλαμε να μας καταθέσεις μερικούς στίχους σου από την νέα ποιητική συλλογή που ετοιμάζεις.

Η νέα συλλογή που ετοιμάζω είναι στα πρώτα της βήματα. Ωστόσο, ευχαρίστως θα καταθέσω κάποιους στίχους:

Εμένα με λένε ξέρω
αλλά δεν ξέρω
που θα βρω την ηρεμία.
Εμένα με λένε
αγρίμι
για την ακρίβεια
θεριό ανήμερο.
Συνοψίζω
κάτι συνουσίες
και χάνομαι.
Συντελώ στο όλα
και αφήνω τίποτα.
…………

Δεν σιωπαίνει το κλάμα
βροντάει σε ψηλά βουνά
παραγόμενα από λερωμένες
πάνες.
Βουνά που μαραίνονται
και βρωμάνε
χαλασμένο πετιμέζι.
Κι έτσι νηστικά από αγάπες
τσιμπάνε τις πλαγιές τους
να νιώθουν ζωντανά.
…………..

Είχα τη Μαρία
την πιο δική μου Μαρία
γενναιόδωρη
ατέλειωτη στο «δίνω».
Ήμουν πηγή.
Στην αρχή καθάρια πηγή.
Ξέφευγες μέσα μου
φίλαγες την πύλη
εισχωρούσες στην αμαρτία.
Επιπόλαιη η ζωή
και εγώ το τίποτα
να καίγομαι στο πριν
και στο μετά
για ένα τώρα.
…………..
Αυτά, είναι τρία αποσπάσματα από τρία αντίστοιχά μου ποιήματα.

Ευχαριστούμε πολύ κα Μελισσουργού. Ελπίζουμε να σας έχουμε στο νησί μας σύντομα, για την παρουσίαση του έργου σας.

Ευχαριστώ πολύ για την πρόταση και για την εδώ φιλοξενία. Είστε νησιώτες, όποτε νιώθω οικεία και θα φροντίσω σύντομα να είμαι κοντά σας για να παρουσιάσω, όχι μόνο το έργο μου, αλλά το έργο μου μέσα από την ψυχή μου.

Ανάργυρος Δεναξάς